Người Dao Đầu Bằng ở Sì Thâu Chải
Đường lên Sì Thâu Chải (Tam Đường, Lai Châu) đúng là một thử thách. Lên bản mà cứ chỉ có dốc dài và cao. Có đoạn chân ga chỉ biết đạp mạnh hơn, chứ nhả ra là xe chững lại. Nhưng rồi đến nơi, mọi mệt mỏi tan biến khi thấy hoàng hôn quá đẹp — thứ ánh sáng chiều phủ lên bản nhỏ, vàng rực mà ấm.
Sáng hôm sau, tôi dạo quanh bản. Ấn tượng đầu tiên là Sì Thâu Chải làm du lịch nhưng không xô bồ. Không có hàng quán ồn ào, không có cảm giác bị “bày ra cho khách xem”. Bản chỉ có tầm 70 hộ, sáng ra không khí trong veo, yên tĩnh và dễ chịu.
Ghé vào vài nhà, gặp các cụ bà đang thêu áo cho con trai. Ấn tượng nhất vẫn là chiếc mũ của phụ nữ Dao Đầu Bằng. Chiếc mũ là dấu mốc trưởng thành, cũng là thứ làm nên nét riêng của họ.
Chiều tối, tôi ra gần trường mầm non trong bản. Lũ trẻ tan học, ríu rít chạy về nhà. Ở đây, trẻ con vẫn là trẻ con thật sự — không bị kéo ra bán hàng hay làm việc. Chúng chỉ chơi, cười, đuổi nhau dưới lá cờ treo gần nhà. Mấy đứa nhỏ mặc áo truyền thống, hoa văn lạ và đẹp, khác hẳn những nhóm Dao khác mà tôi từng gặp.
Đúng mùa thu hoạch và sấy thảo quả, nên bản vắng hơn thường. Nhiều gia đình đi rừng cả tháng chưa về. Sáng hôm sắp rời đi, tôi nhìn qua cửa sổ một nhà trình tường đất, thấy chú đang làm nón. Ghé vào, được xem chú làm từng công đoạn — khéo léo, tỉ mỉ. Chú bảo, làm một chiếc nón mất gần một tuần, không vội được.
Mấy ngày ở Sì Thâu Chải, tôi thấy may mắn. Được gặp người Dao Đầu Bằng, được nghe họ kể chuyện, được nhìn thấy những gì họ vẫn gìn giữ. Ấn tượng nhất là trang phục phụ nữ, và cả sự thân thiện, gần gũi của bà con.
Tôi ghi lại những khoảnh khắc ấy bằng chiếc điện thoại mình mang theo. Và có lẽ, sẽ còn quay lại — vào một dịp lễ nào đó, để xem thêm những sắc màu văn hóa mà Sì Thâu Chải vẫn đang giữ lại cho mình.
